Aprazamos a tertulia con Diego Giráldez

Cambios imprevistos na axenda dalgúns invitados principais obrígannos a aprazar a celebración da tertulia sobre o libro de relatos "Galería de saldos", prevista para o venres 18 de novembro, ata novo aviso.

Desculpade as molestias

Próxima tertulia literaria: Galería de saldos (18 de novembro)

Xa temos fixada a vindeira tertulia para o 18 de novembro con Diego Giráldez. O libro é Galería de saldos. É narrativa e está editado en Xerais. 

O acto terá lugar na Biblioteca Municipal de Moaña (Quintela) a partir das 21:00 horas

Próxima tertulia literaria

 Querido H.P. Lovecraft, de Antonio M. Fraga Allegue

Será o 30 de setembro a partir das 21:00 horas na Biblioteca Pública de Moaña (Quintela)

Contaremos coa presenza do autor, coma sempre...

Bases do 14º Certame de Microrrelatos Lonxa Literaria

Ruído de trens. Eduard Velasco

Ruído de trens

(Tertulia da Lonxa Literaria realizada o 29 de abril de 2016)




Encontrámonos con Eduard Velasco o pasado 29 de abril entre libros amontoados que repasou devagar. Acode onda nós para falarmos do seu libro Ruído de trens (Espiral Maior, 2015), Premio Nacional de Poesía Xosemaría Pérez Parallé do Círculo Mercantil e Industrial-Unidad de Fene no 2014.

Para este barcelonés afincado en Galicia desde o 2006 non é o seu primeiro contacto coas letras galegas. Colaborador desde hai tempo en medios como Vieiros, A Peneira, Luzes, Sermos Galicia ou A micro pechado (boletín editado por Espazos Radiofónicos Galegos en Cataluña) traballou igualmente no ILG e na Universidade de Lisboa en diferentes momentos. No mesmo 2014 foi gañador do III Certame Leiras Pulpeiro do Concello de Mondoñedo con Mentres o tacto.

Con todo, é o seu coñecemento de ambas as culturas (é licenciado en filoloxía catalá e galega) e o interese en difundilas nun territorio diferente ao propio o que propiciou a súa faceta de tradutor entre ambas as linguas. Títulos como Pan negro ou As valgadas bravas (do catalán para o galego) ou Corpo de mudanzas, O peso do meu sexo ou O porco de pé (do galego para o catalán) dan conta desta produción así como a publicación dunha escolla de textos de diferentes autores galegos e cataláns que veu a luz baixo o título De Fisterra ao Cap de Creus.

Ruído de trens, a obra recomendada, preséntase cunha estimulante capa laranxa que enmarca unha foto moi escura dunha ventá. “Esta foto, comenta, tomeina nunha noite de insomnio na casa dun amigo meu na Pobra de Brollón. Varios amigos axudámoslle a reabrir a casa dos seus avós que levaba máis dunha década parada. Esa restauración na que colaboramos formou parte dun (meu) proxecto que deu lugar á exposición fotográfica “A casa de Cereixa”.”

“O cuarto no que eu durmía, ao fondo do corredor, tiña esa ventá que daba á estrada pola que circulaban os camións do leite a cada tanto. Cada vez que un pasaba tremía o cuarto todo e os faros iluminaban uns momentos a ventá. Era como unha cámara escura na que, de cando en vez, aparecía unha luz. Nese cuarto pasei moitas noites sempre co ruído dos camións estremecendo os cristais.”

“O Premio Leiras Pulpeiro foi o inicio deste libro”, deriva o autor. “A súa xénese estivo aí. No tempo que me deron para revisalo madurei, retoquei, amplifiquei algunhas cousas e decidín presentar estoutro poemario ao Pérez Parallé e resultou gañador.”

“Se Ruído non tivese gañado ese premio non tería acadado tanta difusión. O libro gusta, tivo boas críticas, presentacións con éxito, moita repercusión… Todo estupendo. Se acaso, botei en falta críticas negativas porque o libro non é homoxéneo e non pasaría nada se alguén o dixese. A min gústame, por exemplo, o tipo de crítica que fai Isaac Lourido (que redacta o prólogo) que fala sobre a contribución de cada obra ao sistema literario galego”.

“Ao Parallé nese ano presentáronse 50 orixinais e déronme a min o premio. Agradecino moito, claro. A min os dous premios viñéronme moi ben. Se escribes do que che gusta e che dan un premio, pois estupendo. Pero os premios hai que relativizalos porque, aínda sendo a mesma obra, podería ser outro o resultado”.

As críticas das que fala o autor aluden, entre outras, a unha “poesía directa e sinxela con reflexión tenra, (…), breve e livián como a posmodernidade, (…), con nostalxia do lugar e reconforto do amor, (…) ou reflexión metaliteraria e consciencia da técnica” (Vicente Araguas no Diario de Ferrol do 20.09.15) ou a de Isaac Lourido que alude (no prólogo) a unha poesía “estimulante (…) que apresenta sugestivos desafios para que a poesia galega continúe a pensar sobre a linguagem, as vozes, os corpos, os trânsitos e as pertenças”.

En todo caso, na sala coincídese na accesibilidade do texto, na súa narratividade que alterna con pinceladas dun momento efémero e a abundancia de sinestesias e imaxes sensoriais (o silencio da calor, ruído de trens cos que me tapo, cheiro de canela só pola forma, a sombra do xantar…). O autor matiza estas palabras: “na miña poesía sempre hai unha intención de transparencia pero, á vez, busco deixar algo de veladura, que algunhas cousas apenas se poidan entrever”.

“Na poesía temos tendencia a querelo entender todo pero eu concordo con Pere Gimferrer en que a poesía hai que mirala como un cadro, como un solpor, como unha obra de arte sen querela entender necesariamente. Só deixarse levar por ela”. Neste sentido coméntase a emoción que espertan algúns poemas porque “o libro é máis complexo do que se di”.

Ruído comeza cun poema introdutorio a modo de confesión: “Eu quería escribir sobre o lugar/ da pedra das paredes/ do que me liga á aldea que non teño/ da casa á que non hei volver.(…) Pois non: resulta que escribo do amor a estas alturas (..). Vai haber que o asumir”. O propio autor comenta que “ese poema púxeno case como unha desculpa: se fago o ridículo xa o asumo porque a min non me gusta a poesía amorosa, sempre me pareceu “cursi” e resulta que cando me poño a escribir é o que me sae, que non era o que tiña na cabeza. Aínda que nesta altura xa non estou tan seguro de que sexa poesía de amor.”

Amor, coméntase, pero que liga erotismo e morte en ocasións (“E non sei/ se coa morte aos pés da cama ela lembraba/ que o seu ser dorido e acorado/ foi porta aberta ao gozo e á humidade…”), que aparece como man que ordena o mundo e reconforta (“… E en noites nas que se me fai pesadelo a treboada (…) acordo en sobresalto na suor e fáiseme abisal a falta das súas mans,/ do tacto que sanda todo mal/ e que me devolvería o sosego…”) ou sinxelamente formando parte dunha comunidade de afectos (“Cargamos ben o coche de sosego/ e fomos devagar gozando sen correr/ da paisaxe tranquila na amizade”).

Amais, engádese, “percíbese certa sensación de desarraigo, de importancia do lugar” (… aldea que non teño/… casa á que non hei volver) que é ratificada polo autor: “Des que era pequeno e ía á escola en Cornellá lembro os comentarios dos meus compañeiros á volta das vacacións de verán. Todos tiñan unha aldea, un lugar ao que volver e do que contaban marabillas. Eu non. A miña familia era toda de Barcelona e incluso a miña bisavoa, que era de Murcia, nunca regresou alá. Así que a min quedoume certa nostalxia do lugar, certa sensación de non ser de ningún sitio. De aí esta importancia”.

A memoria (“todas as peles que forman a memoria”) ten unha gran peso no libro, continúase. O poeta actúa a xeito de “cronista dunha historia con ausencias” (versos de Helena de Carlos), no que as lembranzas de momentos efémeros (o paso do tren, o corte dun dedo) e non tan efémeros (a cea de fígado de bacallau cuns amigos, a morte da avoa) quedan rexistrados. O autor remacha: “o libro é un resumo dun ano no que percorrín corpos e lugares e dos que quixen gardar a memoria.”

“Esta é unha poesía con pouco ruído e moito ritmo”, séguese a dicir. Eduard Velasco ratifícao: “Eu creo que o ritmo é moi importante. E non só en poesía senón en calquera texto. De aí que procure coidalo pero tamén me paro na métrica e na palabra exacta”. Se ben nesta última existe un labor de depuración importante na busca do termo máis acaído, na métrica a alternancia entre verso libre e hendecasílabo obedece a unha expresión máis apaixonada ou máis serena respectivamente, segundo conta.

“Barcelona, deriva, é un lugar excepcional para estudar a lingua galega. Eu estudei filoloxía catalá e cuns poucos créditos máis podía completar filoloxía galega e así o fixen. Pero, claro, despois comeceime a interesar pola súa literatura, pola súa cultura… e fóiseme das mans”.

“Hai máis xente en Cataluña que estuda a lingua galega, ben porque teñen antecedentes galegos, ben porque se interesan por outra lingua que non é moi difícil. Ademais, en Barcelona hai moitas actividades sobre a cultura galega, das máis básicas realizadas por asociacións como foliadas ou magostos ata as organizadas polas universidades como conferencias, encontros ou recitais. Hai moita variedade e moita presenza da cultura galega na cidade”.

“Nesta tarefa tivo unha especial relevancia a profesora universitaria Sabela Labraña que fundou o proxecto Galanda e o deu a coñecer nos institutos. Tratábase de realizar intercambios entre institutos galegos e cataláns para que o seu alumnado coñecese unha realidade cultural que ignoraba. Programábanse visitas, actividades lúdicas, culturais, recepcións por parte de autoridades autonómicas… Era unha experiencia que creaba conciencia multicultural e daba a coñecer unha realidade da que nada se sabía.

“España, continúa, actúa de filtro da conformación das identidades das outras realidades culturais. Non nos coñecemos directamente senón coa intermediación da cultura española que nos impón a súa visión. Aínda que no territorio español existen varias culturas superpostas, a castelá afoga as demais, que se ignoran ou que posúen información interferida. Os medios de comunicación en Galicia tampouco axudan porque cando falan de Cataluña é para demonizala ou deostala pese a que en Galicia se sente certa admiración por ela, á que se ten como un referente. En Cataluña, en cambio, ignórase todo o que acontece en Galicia, pola que non se sente o menor interese”.

“Este feito, por exemplo, reflíctese nas traducións. Proporcionalmente, a tradución da literatura galega para o catalán é moito máis insignificante ca ao revés. E a calidade desta non sempre é boa. Ás veces, hai problemas porque a xente que traduce non fala a lingua e isto nótase. Unha tradución literaria é moi laboriosa e, sen ser máis ca unha proposta porque tamén é creación literaria, hai que ter en conta que non se traduce dunha lingua senón dunha cultura”.

“Pan negro, a primeira obra que traducín, hoxe míroa con moitos erros. Estou moi agradecido ao editor por terme dado a oportunidade de facela pero hoxe en día paréceme moi mellorable. Eu evolucionei, teño un maior coñecemento do galego, da súa cultura… De facela agora, a tradución gañaría”.

En Ruído de trens, a modo de introdución, os versos de Lupe Gómez abren o texto cunha invitación prometedora: “Se algún día queres/ escapar no camión,/ eu estarei esperándote/ na fronteira”. E nós apuntámonos á viaxe acompañándoo a través da memoria, do desarraigo, dos afectos, do erotismo… Aínda que no remate do libro a proposta quede matizada, “Só espero que haxa/ camións/ na fronteira”, nós animámolo a cruzar. Nós animálolo a cruzar fronteiras, a difundir culturas e a facernos partícipes. Por se os hai.





Soledad Ríos Santomé

Entrevista a Iria Collazo

En Tirán, no mesmo contorno inspirador da novela Como unha áncora, entrevistamos a Iria Collazo na presentación do seu libro na parroquia. Na obra, que esgotou xa a súa 2ª edición, aparecen personaxes, feitos e lendas que poderían formar parte da historia das xentes de Tirán pero que tamén poderían formar parte dos habitantes de calquera outro lugar de Galicia.

Na xénese deste libro está un intento, por parte da autora, de falar dun naufraxio histórico en Moaña, o Ave del Mar, que sementou a desgraza en moitos fogares, pero tamén de dotar de voz aos desposuídos, á xente humilde e aos perdedores da Guerra Civil. É a súa persoal homenaxe a toda esa xente e á súa propia bisavoa Jesusa, muller do alcalde republicano, que padeceu a persecución constante dos falanxistas e de todo tipo de humillacións.



1.- A túa novela fala dun naufraxio, o Arao do Mar nas Illas Sicas, a través da historia dos seus protagonistas. Por que elixiches esa temática?

Levo vivindo en Moaña desde que teño sete anos (nacín no concello de Barro, en Pontevedra) e aínda hoxe a visión do mar provoca en min profundas sensacións. O mar é unha vía de escape, é un horizonte. Para min estar rodeada de terra é coma estar náufraga, ou polo menos iso é o que sinto dun xeito inconsciente. Da ambivalencia do mar como doador de vida e de morte quixen falar nesta obra. A primeira vez que me contaron a historia do naufraxio do Ave del Mar foi sendo eu aínda unha nena recén chegada a Moaña O impacto que provocou en min esa historia permanece hoxe en día, e quixen facer unha homenaxe a eses traballadores do mar e ás súas familias, á veciñanza de Moaña que aínda se estremece ao recordar aquel naufraxio.

2.- O espazo no que se sitúa a novela é Tirán. Cal foi a razón desa elección?

Creo que a infancia é o noso refuxio, o vivido na infancia sempre vai ser o que provoque en nós as máis lúcidas e profundas sensacións... Tirán é un lugar dunha beleza sobrecolledora, e parécemo desde que cando era nena e adolescente paseaba polos seus carreiros, ía ao Niño do Corvo, subía ao monte do Castro ou miraba o mar desde o adro da igrexa. Coido que non lle ten nada que envexar a lugares das costas gregas, italianas ou croatas.

3.- A acción está sustentada por uns personaxes protagonistas amais dunha manchea de secundarios que se identifican coas xentes que habitaban calquera aldea mariñeira da nosa xeografía. Non obstante, resérvaslle un papel moi especial á cega...

Coido que o personaxe d'A Cegha é un dos máis traballados e téñolle un cariño especial. Ademais de servirme para representar a forza e o traballo inhumano que realizaron as mulleres na posguerra, teño que dicir que siña Amalia baséase nunha persoa que existiu realmente, que foi a miña bisavoa Jesusa. Ela foi a muller do derradeiro alcalde da República en Barro e sufriu na súa pel as humillacións e o agravio por parte dos falanxistas. Da historia de orgullo e dignidade da miña bisavoa e de tantas outras mulleres ás que a barbarie do franquismo calou á forza quixen formar parte neste libro.

4.- A través do punto de vista pódese apreciar un posicionamento claro cos desfavorecidos, coa xente humilde e traballadora e tamén cos perdedores da Guerra Civil. Sobre esta última incorporas un episodio especialmente duro no que non escatimas detalles. Por que esta narración tan explícita?

No libro intento devolverlles, na medida das miñas posibilidades, a voz roubada das mulleres e homes que viviron a persecución no franquismo. Ese capítulo é unha denuncia. Pretendeu ser un golpe directo ao corazón de quen o le.

5.- Sitúas a acción nun tempo determinado (a posguerra). O tempo foi consecuencia directa das eleccións anteriores ou, se acaso, había intención de retratar as xentes e a sociedade de entón?

O tempo foi consecuencia das dúas eleccións anteriores e intentei que a ambientación da historia fose o máis verosímil posible. Tendo en conta que eu non vivín esa época triste da nosa historia recente, baseeime sobre todo en relatos dos meus pais, tíos e avós. Por exemplo, a historia de Manuel morrendo co frío na escola ten un parecido máis que razoable coa infancia do meu pai; e as cartas de María desde Ludwisghafen tamén se semellan moito ás que miña nai tiña que escribir desde a emigración, sendo só unha adolescente.

6.- Con todo, a novela ten un punto fantástico, máxico un tanto sorprendente entre tanto realismo. Quixeches explicar esas crenzas ancestrais de episodios inexplicables racionalmente que se dan en Galicia?

Eu quixen escribir literatura fantástica, porque realmente é a literatura que a min máis me gusta ler. Con literatura fantástica inclúo aqueles libros que recollen todos eses feitos marabillosos cos que nos atopamos diariamente: casualidades sorprendentes ou encontros inesperados, reaccións inexplicables e misterios que non serán nunca desvelados. están á orde do día na literatura, e tamén na vida cotiá. Pero tamén son consciente da tradición milenaria da terra en que vivimos, pragada de lendas de mouras, pozos, e monstros mariños. Na novela fago referencia a algunhas delas, coma a da Lontra de Tirán.

7.- E falo cun punto de vista moi cinematográfico, moi visual. Ti tamén te consideras debedora do cine no que narras?
Quen escriba saberá que bebemos de todo o que nos rodea. E o cine e a televisión son moi inspiradores, ademais de outras obras literarias e do día a día, das relacións interpersoais, do que vemos e falamos. Moita xente me ten dito que hai algúns capítulos que son fortemente visuais, como por exemplo o capítulo inicial.

8.- Despois de todo, podemos falar tamén de que en toda a novela existe un trasfondo de amor moi claro. Eras consciente do seu peso na narración?
O amor éo todo, sigo crendo que é o amor o que move realmente o mundo, e non só os cartos ou o interese persoal. Chamádeme utópica, pero así o penso. Toda esta historia vén sendo, finalmente e desde a súa orixe, unha historia de amor entre dúas persoas que nace e medra con elas.

9.- Tes entre mans algún outro libro? E se é así, cando o vas publicar?
Estou a punto de publicar o meu 2º libro por volta do verán. Como unha áncora vai xa na 2ª edición e comeza a ser lectura recomendada nos institutos. Este segundo é máis fantástico pero espero que tamén guste.